Madaxda NCA oo ansixisay Hannaanka Qaran ee Maareynta Khataraha Amniga Saaybarka – tallaabo lagu xoojinayo amniga dhijitaalka Soomaaliya
Muqdisho, Soomaaliya – Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka (NCA) ayaa shaacisay Hannaanka Qaran ee Maareynta Khataraha Amniga Saaybarka, kaas oo looga gol leeyahay in lagu xoojiyo amniga dhijitaalka dalka, laguna ilaaliyo Kaabayaasha Muhiimka ah (Critical Infrastructure) ee saameyn ku leh amniga qaranka, dhaqaalaha, iyo adeegyada bulshada.
Hannaankan cusub, oo la diyaariyay bisha Juun 2026, wuxuu noqonayaa qaab-dhismeedka rasmiga ah ee Dowladda Federaalka Soomaaliya ku maareynayso khataraha amniga saaybarka, waxaanu ku dhisan yahay halbeegyada caalamiga ah ee ISO/IEC 27005 iyo ISO/IEC 27001.
Maxay tahay muhiimadda Hannaankan?
Soomaaliya waxay horumar balaadhan ka samaysay dhanka dhijitaalka, oo ay ku jiraan casriyeynta adeegyada dowladda, ballaarinta kaabeyaasha isgaarsiinta, iyo kobcinta adeegyada maaliyadeed. Si kastaba, horumarkan ayaa kordhiyey khataraha amniga saaybarka, kuwaas oo saameyn ku yeelan kara xogta, nidaamyada, iyo kalsoonida bulshada.
Hannaankan cusub wuxuu qeexayaa habka ay hay’aduhu u aqoonsadaan, u qiimeeyaan, una kala hormariyaan khataraha amniga saaybarka, iyagoo adeegsanaya hab tayo leh (qualitative assessment) oo ku saleysan saameynta ganacsi (Business Impact Levels).
Yaa ay khuseysaa?
Dhammaan hay’adaha dowladda iyo kuwa gaarka loo leeyahay ee maamula Kaabayaasha Muhiimka ah waxaa ku waajib ah hirgelinta Hannaankan, iyagoo u soo gudbinaya warbixin sanadle ah Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka. Sharciga Amniga Saaybarka Soomaaliya ayaa sidoo kale caddaynaya mas’uuliyaddan.
Sidee loo maareynayaa khataraha?
Hannaanku wuxuu soo bandhigayaa afar hab oo lagu daweeyo khataraha:
-
Iska-fogeyn Khatar (Avoidance) – joojinta hawl ama adeeg keena khatar.
-
Yarayn Khatar (Mitigation) – hirgelinta xakameyn lagu yareeyo khatarta.
-
Wareejinta Khatar (Transfer) – u wareejinta adeeg-bixiye ama dhinac seddexad.
-
Aqbalid Khatar (Acceptance) – aqbalida khatarta haddii ay ka yar tahay heerka la aqbali karo.
Waa maxay saameynta guud?
Hannaankani wuxuu ka dhigan yahay tallaabo istiraatiiji ah oo lagu xoojinayo adkeysiga amniga saaybarka dalka, ilaalinta xogta, iyo joogteynta adeegyada muhiimka ah. Waxaa sidoo kale la filayaa inuu sare u qaado kalsoonida bulshada iyo amniga qaranka guud ahaan.
Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka waxay ku baaqaysa dhammaan hawl-wadeennada inay si dhab ah u hirgeliyaan Hannaankan, kuna soo gudbiyaan warbixinnadooda sanadlaha ah si looga midho dhaliyo dadaallada amniga dhijitaalka Soomaaliya.
Wixii faahfaahin ah, booqo: https://nca.gov.so
