Maraykanka oo Puntland Ku Xoojinaya Joogitaankiisa Milatari, Boosaaso oo Noqonaysa Xarun Muhiim ah
Maraykanka ayaa si muuqata u xoojinaya iskaashiga amni ee uu la leeyahay Puntland, iyadoo heshiis cusub oo la saxiixay bishii Agoosto uu dhigayo in la ballaariyo joogitaanka milatari ee Mareykanka ee magaalada Boosaaso. Tallaabadan ayaa kusoo beegmaysa xilli Washington ay kordhisay howlgallada ka dhanka ah kooxaha hubeysan ee waqooyiga Soomaaliya iyo dadaallada lagu sugayo amniga Gacanka Cadmeed iyo Badda Cas.
2-dii Agoosto 2026, Madaxweynaha Puntland Saciid Cabdullaahi Deni ayaa Boosaaso kula kulmay wafdi ka socday AFRICOM oo uu hoggaaminayay Major General Claude Tudor, taliyaha U.S. Special Operations Command Africa. Puntland waxay sheegtay in labada dhinac ay kala saxiixdeen heshiis lagu ballaarinayo iskaashiga amniga, gaar ahaan la-dagaallanka argagixisada iyo ilaalinta amniga badaha.
Puntland waxay heshiiska ku tilmaantay mid u oggolaanaya Maraykanka inuu ballaariyo saldhiggiisa Boosaaso. Hase yeeshee, faahfaahinta heshiiska sida cabbirka xarunta, tirada ciidamada Maraykanka ee la filayo inay halkaas joogaan iyo muddada heshiisku soconayo si rasmi ah looma shaacin. World Politics Review ayaa sidoo kale xustay in Pentagon-ka uusan si rasmi ah uga hadlin qorshaha saldhigga.
Maxaa Boosaaso muhiim uga dhigaya Maraykanka?
Boosaaso waxay ku taallaa xeebta Gacanka Cadmeed, meel u dhow marin-biyoodka Bab al-Mandab oo isku xira Badda Cas iyo Badweynta Hindiya. Sidaas darteed, goobtu waxay leedahay muhiimad dhinaca amniga badda iyo dhaqdhaqaaqa maraakiibta ganacsiga.
Isla waqtigaas, buuraha Cal Miskaad ee gobolka Bari ayaa ah goob ay muddo ka howlgalaan dagaalyahanno ka tirsan ISIS-Somalia. Maraykanka ayaa sannadihii u dambeeyay Puntland kala shaqeynayay howlgallada ka dhanka ah kooxdaas. AFRICOM waxay hore u xaqiijisay duqeymo ka dhan ah ISIS-Somalia oo ka dhacay buuraha Golis ee Puntland, oo ay ku jirto duqeyn dhacday Sebtembar 2025.
Warbixinno ay soo xigteen warbaahin maxalli ah ayaa sheegay in diyaaradaha Maraykanka ay 3-dii Sebteembar 2026 sameeyeen hawlgallo sahamin ah oo ka dhacay Cal Miskaad, iyadoo la sheegay in duqeymo lagu qaaday goobo ay joogeen xubno looga shakisan yahay ISIS. Hase yeeshee, AFRICOM ma aysan soo saarin bayaan rasmi ah oo xaqiijinaya duqeymahaas gaarka ah, sidaas darteed xogtan weli waxay ku salaysan tahay warbixinno maxalli ah iyo ilo amni oo Puntland ah.
Maraykanka oo si rasmi ah u aqoonsanaya dowladda federaalka
Inkasta oo heshiiska Boosaaso uu si toos ah u dhexmaray Puntland iyo wafdi militari oo Maraykan ah, haddana bayaannada rasmiga ah ee AFRICOM waxay muujinayaan in Washington weli dowladda federaalka Soomaaliya u aqoonsan tahay dhinaca ay si rasmi ah ula xiriirto marka laga hadlayo duqeymaha milatari.
Tusaale ahaan, 17-kii Sebteembar AFRICOM waxay sheegtay in ciidamada Maraykanku duqeyn ka fuliyeen gobolka Sanaag, qiyaastii 80 kiiloomitir koonfur-galbeed Boosaaso, iyagoo sheegay in hawlgalka lagu fuliyay “isuduwid” lala sameeyay Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Ciidamada Soomaaliyeed. Bayaankaas kuma xusin Puntland.
Arrintan ayaa muhiim noqotay kadib markii Puntland iyo dowladda federaalku ay si weyn ugu kala aragti duwan yihiin maamulka amniga iyo awoodaha dowladda dhexe ee dalka. Warbixin dhowaan la daabacay ayaa xustay in AFRICOM iyo Puntland ay bixiyeen warar kala duwan oo ku saabsan cidda lala xiriiriyay hawlgalka 17-ka Sebteembar.
Khilaafka Muqdisho iyo Garoowe
Heshiiska Boosaaso wuxuu yimid xilli xiriirka Puntland iyo dowladda federaalka uu aad u xumaaday. Bishii Agoosto, ciidamada Puntland waxay la wareegeen xarumo ay joogeen ciidamo la safnaa dowladda federaalka, oo ay ku jireen xarun ku taalla Boosaaso. Dhacdooyinkaas waxay daba socdeen khilaafyo amni iyo siyaasadeed oo muddo socday.
Qaar ka mid ah falanqeeyayaasha ayaa heshiiska Mareykanka iyo Puntland ku xiray xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya iyo rabitaanka Washington ee ah inay si toos ah ula shaqeyso maamullada awoodda ku leh goobaha ay ka jiraan khataraha amni. World Politics Review waxay ku doodday in qaabkan uu abuuri karo su’aalo ku saabsan sida iskaashiga amni ee Mareykanku ula jaanqaadayo xasilloonida iyo midnimada siyaasadeed ee Soomaaliya. Tani waa aragti falanqeyn ah, mana aha mowqif rasmi ah oo dowladda Mareykanka ama Soomaaliya ay sidaas u qeexeen.
Dagaalka ISIS iyo amniga badda
Joogitaanka cusub ee Boosaaso wuxuu isku xirayaa laba arrimood oo Washington muhiim u ah: dagaalka kooxaha hubeysan iyo amniga marin-biyoodka Gacanka Cadmeed.
Puntland ayaa muddo waday howlgallo ka dhan ah ISIS ee buuraha Cal Miskaad, halka Maraykanku uu siinayay taageero dhinaca cirka iyo sirdoonka ah. Isla markaana, Gacanka Cadmeed wuxuu muhiim u yahay maraakiibta isaga kala goosha Badda Cas, Bariga Afrika iyo Badweynta Hindiya.
Bishii Agoosto, kulamo kale oo dhexmaray Puntland iyo saraakiisha AFRICOM ayaa diiradda lagu saaray qorshaha xarunta Boosaaso, dagaalka ka dhanka ah ISIS iyo Al-Shabaab, la-dagaallanka burcad-badeedda iyo tababarka ciidamada Puntland.
