Mareykanka oo 600,000 oo Kaneeco ah Sii Deynaya si Looga Hortago Faafitaanka Cudurrada
WASHINGTON — Hab cusub oo lagula dagaallamayo kaneecada ayaa laga hirgeliyey deegaanno ka tirsan Washington DC iyo nawaaxigeeda, iyadoo boqollaal kun oo kaneeco lab ah lagu sii deynayo xaafadaha si loo yareeyo tirada kaneecada gudbisa cudurrada.
Shirkad Mareykan ah oo lagu magacaabo Bee Safe Mosquito Control ayaa qorsheyneysa inay xagaagan sii deyso ilaa 600,000 oo kaneeco lab ah, kuwaas oo si gaar ah loogu diyaariyey inay carqaladeeyaan taranka kaneecada duurjoogta ah.
Kaneecada la sii deynayo waa lab, sidaas darteed dadka ma qaniinto. Waxay siddaa bakteeriyo dabiici ah oo loo yaqaan Wolbachia, taas oo marka kaneecada labka ahi la kulanto dheddigga duurjoogta ah sababta in ukumaha ka dhasha aysan dillaacin.
Habkan ayaa loogu talagalay in si tartiib tartiib ah loo yareeyo tirada kaneecada, iyadoo aan si weyn loogu tiirsanaan sunta cayayaanka lagu buufiyo.
Waxaa si gaar ah loo beegsanayaa kaneecada Tiger-ka
Barnaamijkan ayaa diiradda saaraya nooca kaneecada ee Aedes albopictus, oo sidoo kale loo yaqaan Asian tiger mosquito.
Waa nooc kaneeco ah oo ku faafay qaybo badan oo dunida ah, waxaana uu awood u leeyahay gudbinta cudurro ay ka mid yihiin dengue, Zika iyo chikungunya.
Shirkadda fulineysa mashruuca ayaa sheegtay in farsamadan ay si gaar ah u beegsaneyso noocan kaneecada ah, halkii la isticmaali lahaa sun si guud u saameyn karta cayayaanka kale.
Sidee ayuu nidaamku u shaqeeyaa?
Fikradda farsamadan ayaa ah mid fudud: kaneecada labka ah ee sidda Wolbachia ayaa lagu sii daayaa deegaanka, halkaas oo ay kula kulmeyso kaneecada dheddigga ah ee duurjoogta ah.
Marka ay isqabtaan, ukumaha ay dheddiggu dhasho ma noqdaan kuwo sii noolaan kara oo dillaaca.
Maadaama kaneecada labka ahi aysan dadka qaniinin, sii deyntooda looma arko inay kordhineyso halista qaniinyada kaneecada.
Wolbachia lafteedu waa bakteeriyo si dabiici ah looga helo cayayaan badan, waxaana muddo dheer daraasad ku sameynayay saynisyahanno doonaya habab cusub oo lagu xakameeyo kaneecada iyo cudurrada ay gudbiso.
1,500 oo kaneeco ah toddobaad kasta
Qiyaastii 25 macaamiil oo deggan Washington DC iyo Maryland ayaa sanadkan ka qeyb qaadanaya adeegga.
Guryaha ka qeyb qaadanaya barnaamijka waxaa toddobaad kasta lagu sii daayaa qiyaastii 1,500 oo kaneeco lab ah, iyadoo sii deyntu soconeyso toddobaadyo badan inta lagu jiro xilliga kaneecadu badan tahay.
Shirkaddu waxay sheegtay in tani ay tahay markii ugu horreysay ee Mareykanka adeeg noocan ah si toos ah loogu bixiyo guryaha dadka.
Beddelka sunta cayayaanka
Mid ka mid ah sababaha mashruucan loo bilaabay ayaa ah in la helo hab kale oo lagu xakameeyo kaneecada, iyadoo la yareynayo isticmaalka sunta cayayaanka.
Dadka taageersan farsamadan ayaa qaba in isticmaalka kaneecada labka ah uu noqon karo hab deegaanka u wanaagsan, gaar ahaan meelaha ay dadku ka walaacsan yihiin sunta lagu buufiyo agagaarka guryaha, jardiinooyinka iyo xayawaanka guryaha lagu dhaqdo.
Habka Wolbachia ma aha mid gebi ahaanba ku cusub dunida. Farsamooyin la xiriira bakteeriyadan ayaa hore loogu tijaabiyey dalal iyo deegaanno kala duwan si loo xakameeyo kaneecada iyo cudurrada ay gudbiso.
Saynisyahannada oo weli qiimeynaya waxtarkiisa
Inkasta oo farsamadani muujisay natiijooyin rajo leh, cilmi-baarayaashu waxay tilmaamayaan in guusheedu ku xirnaan karto xaaladda deegaanka.
Tusaale ahaan, haddii kaneeco badan ay ka soo guurto xaafadaha aan barnaamijka laga fulin oo ay soo gasho goobaha la daweeyey, waxaa hoos u dhici kara waxtarka mashruuca.
Dhaqdhaqaaqa kaneecada, cimilada, juqraafiyadda deegaanka iyo tirada kaneecada duurjoogta ah ayaa dhammaantood saameyn ku yeelan kara natiijada.
Daraasad lagu daabacay New England Journal of Medicine sanadkan ayaa sidoo kale muujisay in sii deynta kaneeco lab ah oo Wolbachia sidda ay qeyb ka noqon karto dadaallada lagu yareynayo kaneecada iyo halista dengue, taas oo sii kordhisay xiisaha loo qabo farsamadan.
Dalabka adeegga oo kordhay
Bee Safe Mosquito Control ayaa sheegtay in adeeggeeda residential-ka ee sanadkan uu hadda buuxsamay, isla markaana shirkaddu ay billowday inay qaadato dadka doonaya inay ka qeyb qaataan 2027.
Haddii mashruucan iyo daraasadaha kale ay muujiyaan natiijooyin wanaagsan, farsamada Wolbachia waxay mustaqbalka noqon kartaa mid ka mid ah hababka muhiimka ah ee magaalooyinka loogu xakameeyo kaneecada, gaar ahaan xilli cudurrada kaneecadu gudbiso ay weli caqabad ku yihiin caafimaadka bulshada qaybo badan oo dunida ah.
